Sodyum, Potasyum, Çinko, Fosfor, Klor, İyot, Flor ve Azotun Canlıdaki İşlevleri


Sodyum (Na)

Sinirsel uyartıların iletilmesinde görev alır. Kas ve sinir fonksiyonlarının düzenlenmesinde, kasların kasılmasında görev alır.

Sitoplazmanın, hücreler arası sıvı, taşıma sıvılarının osmotik basınçlarının düzenlenmesi ve pH’ın düzenlenmesinde görev alır.

Eksikliğinde yorgunluk, ishal, su kaybı, kas krampları ve aşırı tansiyon düşmesinden kaynaklı ölümlere yol açabilir. Fazlalığında ödem, böbrek hastalıkları ve yüksek tansiyona yol açar.

Potasyum (K)

Hücre sitoplâzması, hücreler arası sıvı ve taşıma sıvılarının osmotik basıncının ve pH’ının düzenlenmesinde görev alır. Bitkilerde stomaların açılıp kapanması, bitki köklerindeki emici tüylerin su topraktan su almasında görev alır.

Sinirsel iletim, kas kasılması ve kalp fonksiyonlarının gerçekleşmesinde görev alır.

Eksikliğinde yorgunluk, kalp ve iskelet kaslarının çalışma ritminin bozulması oluşurken fazlalığında anormal kalp atışı, soluk ve renksiz deri görünümü, kas yorgunluğu ve güçsüzlük ve böbrek yetmezliği gibi durumlar ortaya çıkar.

Baklagiller, turunçgiller, muz, brokoli, ıspanak, patates ve kuruyemişlerde bol bulunur.

Çinko (Zn)

Hemoglobin sentezi ve klorofil sentezinde görev alan enzimlerin kofaktör kısmını oluşturur. Büyüme, üreme ve bağışıklık sisteminin gelişiminde rol oynar.  Kas ve sinir fonksiyonlarının iyileşmesinde rol oynar. Fazlalığında kramplar meydana gelir. Mide bulantısına sebep olur. Ayrıca bakırın emilmesini azaltır.

Eksikliğinde eşeysel gelişim yavaşlar, yaralar geç iyileşir, bağışıklık sistemi zayıflar. Sık hastalanmalar ortaya çıkar.  Ayrıca eksikliğinde hücresel metabolizma düşer. Böylece halsizlik ve uzun süreli konsantrasyon zayıflar.

Fosfor (P)

Kemik, diş, kan ve diğer vücut sıvılarında bulunur. Fosforik asit olarak her hücrede DNA, RNA ve ATP moleküllerinin yapısında bulunur. Hücre zarının temel bileşeni olan fosfolipit yapısına katılır. Bazı aminoasitlerin yapısına katılır. Diş ve kemik gelişmesinde ve pH düzenlenmesinde görev yapar.

Eksikliğinde kemik yumuşaması, alyuvar üretiminde düzensizlik, büyüme ve onarımda gerileme ve metabolik bozukluklar oluşur. Fazlası kas kasılmalarında anormallikler ve kemiklerde kırılganlığa neden olur.

Klor (Cl)

Sodyum ile birlikte dokularda su tutulmasını ve su dengesinin oluşturulmasını sağlar. Kas ve sinir sisteminin işlevlerini gerçekleştirmesinde rol oynar. Sitoplâzmanın ve hücreler arası sıvıların elektrolit dengesinin kurulmasında görev alır. Mide salgısının yapılmasında görev alır. Mideye salgılanan mide sıvısında sindirimin en hızlı ve kolay yoldan gerçekleşmesi için uygun ortam oluşturur.

Eksikliğinde vücut sıvıları bazikleşir. Kabızlık, bebeklerde hızlı kilo kaybı gibi sorunlara yola açar. Fazlalığında zehirleyici etki yapar ve kusmaya neden olur. Su, bitkisel besinler ve yemek tuzu tüketimi ile vücuda alınabilir.

İyot (I)

Tiroit bezinden salgılanan hormon olan tiroksinin yapısına katılır. Hücresel solunumun düzenlenmesinde görev alır. Eksikliğinde guatr hastalığı (tiroit bezi büyümesi) ortaya çıkar.

Tiroksin hormonunun eksik salgılanmasından kaynaklı olarak halsizlik, iştahsızlık, metabolizmada düşme, hızla kilo alma ve kilo verememe gibi sorunlar ortaya çıkar. Kalp kası zarar görmesi durumunda kalp yetmezliği ortaya çıkmaktadır. Karotenin karaciğerde A vitaminine dönüştürülmesinde sorunlar ortaya çıkmaktadır.

Flor (F)

Kemik ve diş yapısına katılır. Aynı zamanda kemik ve dişlerin sertleşmesini sağlar. Eksikliğinde diş çürümeleri ve kemiklerde dayanıklılığın azalması ortaya çıkar.Yüksek oranda flor içeren sular tüketildiğinde dişlerde sararmalar meydana gelir.

Azot (N)

Protein, fosfolipid, vitamin, DNA, RNA, ATP, klorofil gibi organik bileşiklerin yapısına katılır. Bitkiler topraktan genellikle nitrat (NO3-) formatında alırlar. Eksikliğinde bitkilerde büyüme ve gelişmede azalma, ürün veriminde azalmaya sebep olur. Bitkilerin hücre bölünme hızları düşer.