Minerallerin Genel Özellikleri ve Demir, Magnezyum, Kalsiyumun Canlıdaki İşlevleri


Canlı Yapısında Bulunan Minerallerin Genel Özellikleri

Mineraller çeşitli organik maddelere bağlı bulunabileceği gibi tuzlar halinde de bulunabilen inorganik besinlerdir. Enzimlerin yapısına kofaktör olarak katılan çeşitleri vardır. Bu nedenle düzenleyici olarak görev yaparlar. Vücut ve hücre sitoplâzmasının ozmotik basıncını düzenler. Minerallerin bir kısmı vücuttan boşaltımla dışarı atıldığından vücuda mineral alınması gerekmektedir. Mineral içeriği yetersiz besinlerle beslenmek birçok hastalığın ortaya çıkmasına sebep olmaktadır.

Demir (Fe)

Hemoglobin, hemoeritrin ve kloroküorin yapısına katılır. Kanda oksijen taşınmasında görev alır. Myoglobin yapısına katılarak kaslarda oksijen depolanmasında etkili olur. Karaciğerde görev yapan katalaz enziminin yapısına kofaktör olarak katılır. Besinlerle alınan demir C vitamini varlığında kana geçer. Bağışıklık sisteminde görev alır.

Bitkilerde klorofil sentezinden sorumlu enzimlerin yapısında kofaktör olarak bulunur. Böylece klorofil sentezinde görev alır.

Eksikliğinde insanlarda kansızlık (anemi) ve buna bağlı halsizlik, sürekli yorgunluk, fazla uyuma gibi sorunlar ortaya çıkarır. Fazlalığı çocuklarda karaciğer iltihabı ve zehirlenmelere yol açabilir.

Eksikliği bitkilerde klorofil sentezinde sorunlara yol açar. Böylece bitkilerde fotosentezin azalmasına bağlı gelişme geriliği, ürün veriminde azalma gibi sorunlar ortaya çıkarır.

Deniz ürünleri, karaciğer, yumurta sarısı, baklagiller, yeşil yapraklı sebzeler, kuruyemişlerde bulunur.

Magnezyum (Mg)

İnsanlarda kemik ve dişlerin yapısına katılır. Sinirsel iletim ve kas kasılmasında görev alır.

Karbonhidrat ve yağ metabolizmasında kofaktör olarak görev alır. Kan glukozundan enerji elde edilmesinde görev alır. Kasların çalışmasında görevleri vardır. Kasların güçlenmesi, hücrelerin onarılması, hücrelerin büyümesinde görev alır.

Eksikliğinde insanlarda kısırlık, menstural döngüde düzensizlik meydana getirir. Kas krampları, büyümenin yavaşlaması, saç dökülmesi, yorgunluk hissine neden olur.

Fazlası uykusuzluk, refleks yitirilmesi, koma ve ölüm gibi sonuçlara neden olmaktadır.

Bitkilerde klorofil molekülünün yapısına katılır. Bitkilerdeki birçok enzimin aktifleşmesinde görev alır. Hücre zarı geçirgenliği ve bölünmesini etkiler. Topraktaki magnezyum azlığı klorofil sentezinde yavaşlamaya, bitkilerde büyüme ve ürün kayıplarına sebep olur. Bitkinin yaprakları sararır ve düşer.

Kabuklu deniz ürünleri, kakao peynir, soya fasulyesi, baklagiller ve kuruyemişlerde bulunur.

Kalsiyum (Ca)

Kemik ve dişlerin yapısına katılır. Sertlik ve dayanıklılık kazandırır. Kas kasılması, kan pıhtılaşması, sinirsel iletim, enzim aktivasyonu gibi birçok olayda görev alır. Kandaki kalsiyum oranları azalırsa baygınlık geçirmeye ve ölümlere sebep olabilir. Vücut sıvıları içerisinde iyonların taşınmasında rol oynar.

Eksikliğinde kaslarda ağrılı kasılmalar ve kramplar, titreme, kemik ve diş gelişiminde bozulma, büyümede gerileme ortaya çıkar. Çocuklarda raşitizm (kemiklerde yumuşama ve eğilme şeklinde), yetişkinlerde osteomalazi (kemik yumuşaması ve kırılganlığının artması) gibi anormal durumlara yol açar.

Fazlalığında kas güçsüzlüğüne, iştahsızlığa, böbrek taşı oluşumuna, kireçlenmelere ve vücut sıcaklığının yükselmesine (ateşlenme) sebep olur. Ayrıca kemiklerde kalsiyum oranı artışı kemiklerin sertleşmesi ve kırılganlığının artmasına sebep olur. Bağırsaklardan kalsiyumun emilmesi için D vitaminine ihtiyaç vardır.